Σχετικά με την τρωτότητα και ανθεκτικότητα των έργων του Δήμου

Στις 05 Μάϊου τρέχοντος έτους, δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ η υπουργική απόφαση με τίτλο: Προδιαγραφές, όροι και τεχνικές οδηγίες για την εκπόνηση «Σχεδίου Αστικής Ανθεκτικότητας (Σ.Α.Α.)» Πρόκειται για μία ιδιαίτερα σημαντική θεσμική πρωτοβουλία που κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς, για πρώτη φορά, τίθεται ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο στρατηγικού σχεδιασμού για τον έλεγχο της ανθεκτικότητας των Δήμων της χώρας. Με το Σ.Α.Α. γίνεται η καταγραφή των αδυναμιών και κινδύνων, η ιεράρχηση των πολιτικών προτεραιοτήτων και προτείνονται συγκεκριμένες παρεμβάσεις με χρονοδιάγραμμα, προϋπολογισμό και δείκτες παρακολούθησης. Οι Δήμοι καλούνται πλέον να αναλάβουν ενεργό ρόλο -ως φορείς εκπόνησης των Σ.Α.Α.- αξιολογώντας με αντικειμενικά και μετρήσιμα στοιχεία όχι μόνο το πράσινο ή τις υποδομές τους, αλλά και κρίσιμες παραμέτρους, όπως η κοινωνική συνοχή, η μικροκινητικότητα, η αντιπλημμυρική προστασία, οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, κλπ.

Η έννοια της ανθεκτικότητας των υποδομών δεν αποτελεί νέα προσέγγιση, καθώς απασχολεί εδώ και αρκετά χρόνια τόσο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Για τον λόγο αυτόν, έχουν εκδοθεί ειδικές κατευθυντήριες οδηγίες για την τρέχουσα Προγραμματική Περίοδο 2021-2027, οι οποίες συνοδεύουν υποχρεωτικά πλέον τους φακέλους χρηματοδότησης των έργων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η Τομεακή καθοδήγηση σχετικά με την ανθεκτικότητα στην κλιματική αλλαγή,  η αξιολόγηση κλιματικού κινδύνου, οι Τεχνικές κατευθυντήριες οδηγίες σχετικά με την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών στην κλιματική αλλαγή κατά την περίοδο 2021-2027, ενώ στη χώρα μας λειτουργεί ειδική ιστοσελίδα για την ενσωμάτωση μέτρων προσαρμογής στον σχεδιασμό των έργων.

Η εμπειρία έχει δείξει ότι η έλλειψη τέτοιων αναλύσεων μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές καθυστερήσεις, τεχνικές δυσκολίες και σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το έργο του Μεγάλου Δακτυλίου, όπου, εάν είχαν προηγηθεί ολοκληρωμένες μελέτες τρωτότητας και ανθεκτικότητας κατά το στάδιο του σχεδιασμού, το πιο πιθανό είναι να μην είχε προκύψει η πολυετής καθυστέρηση που συνδέθηκε με τη θεμελίωση του επιχώματος πίσω από το Πανηπειρωτικό Στάδιο, ενώ το συνολικό κόστος του έργου θα μπορούσε να είναι σημαντικά χαμηλότερο.

Σε συνέχεια των προαναφερόμενων, θα θέλαμε να μας ενημερώσετε για τα ακόλουθα:

1. Έχουν εκπονηθεί μελέτες ανθεκτικότητας και τρωτότητας για έργα που υποβάλλονται προς χρηματοδότηση από πόρους των Διαρθρωτικών Ταμείων;
2. Εάν ναι, για ποια έργα; Και ποια τα βασικά συμπεράσματα από τις μελέτες αυτές;
3. Με ποιον τρόπο προτίθεται η δημοτική αρχή να προχωρήσει στην εκπόνηση του Σ.Α.Α., δεδομένου ότι αυτό απαιτεί σύνδεση, συμβατότητα και συμπληρωματικότητα με τα μέτρα του Περιφερειακού Σχεδίου Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή (ΠεΣΠΚΑ), για το οποίο δεν προκύπτει, μέχρι σήμερα, ότι έχει ολοκληρωθεί η διαδικασία της Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και η έκδοση απόφασης περιβαλλοντικής έγκρισης από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας;
4. Καθώς το Σ.Α.Α. συνδέεται άμεσα με την ψηφιακή διακυβέρνηση, τα ανοιχτά δεδομένα και τη χρήση γεωχωρικών πληροφοριών, με ποιον τρόπο σκοπεύει η δημοτική αρχή να ανταποκριθεί στις σχετικές απαιτήσεις, όταν προϋποτίθενται δεδομένα GIS, χαρτογραφικές αποτυπώσεις και ψηφιακές υποδομές, ενώ σημαντικές δράσεις που είχαν ενταχθεί στο έργο της «Έξυπνης Πόλης» δεν προχώρησαν ποτέ;

Η παρέμβασή μας δεν γίνεται για λόγους εντυπώσεων, ούτε για να καταγραφεί απλώς μία ακόμη αντιπολιτευτική τοποθέτηση στα πρακτικά του Δημοτικού Συμβουλίου. Γίνεται γιατί θέλουμε το Σ.Α.Α. να αντιμετωπιστεί ως ένα ουσιαστικό εργαλείο διακυβέρνησης και όχι ως μία ακόμη τυπική υποχρέωση. Θέλουμε το Σ.Α.Α. να αποτελέσει την πραγματική βάση για έναν Δήμο πιο ασφαλή, πιο λειτουργικό και πιο προετοιμασμένο απέναντι στις προκλήσεις των επόμενων δεκαετιών, για εμάς και τα παιδιά μας.

Άλλωστε, το πραγματικό στοίχημα από εδώ και στο εξής δεν κρίνεται μόνο στο πόσα έργα θα υλοποιηθούν, αλλά από το κατά πόσο αυτά τα έργα θα είναι ανθεκτικά, βιώσιμα και ικανά ώστε οι πόλεις και οι Δήμοι να είναι προετοιμασμένοι και προσαρμοσμένοι στις σύγχρονες και μελλοντικές πιέσεις, όπως η κλιματική αλλαγή, η ενεργειακή ανεπάρκεια, η γήρανση των υποδομών και η κοινωνική ευαλωτότητα.